Θεωρία των μουσικών τρόπων της ανατολικής Μεσογείου

Με το μάθημα «Θεωρία των μουσικών τρόπων της ανατολικής Μεσογείου» επιδιώκουμε στο Εκκλησιαστικό Ίδρυμα Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών να παρέχουμε στους σπουδαστές την δυνατότητα θεωρητικής κατάρτισης πάνω στην παραδοσιακή μουσική.

Το μάθημα είναι ομαδικό και απευθύνεται σε σπουδαστές των σχολών της  παραδοσιακής αλλά και της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής. Σε συνδυασμό με τα ατομικά μαθήματα στο όργανο ή στην βυζαντινή μουσική, ο σπουδαστής μπορεί να λάβει θεωρητικές γνώσεις ικανές να διευρύνουν την αντίληψή του και την ικανότητά του στην μουσική.

Με γνώμονα πάντα την πρακτική εφαρμογή της θεωρίας ο μαθητής εξοικειώνεται με την γραφή και ανάγνωση του πενταγράμμου και την καταγραφή της παραδοσιακής μουσικής σε αυτό. Εν συνεχεία μελετά τους κανόνες που διέπουν το σύστημα της ανατολικής μουσικής και την σχέση της με την βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική.

Στόχος μας είναι, ξεπερνώντας την θεωρητική προσέγγιση, να εμβαθύνουμε με απλό και διαδραστικό τρόπο στους κώδικες επικοινωνίας μεταξύ των μουσικών συστημάτων που αναπτύχθηκαν στην ανατολική Μεσόγειο. Για το λόγο αυτό θα εξετάσουμε συνθέσεις και ηχογραφήσεις από όσο δυνατόν πιο διευρυμένο ρεπερτόριο μέσα από την παραδοσιακή ελληνική μουσική, τις λαϊκές μουσικές παραδόσεις των γειτόνων χωρών αλλά και την Λόγια Οθωμανική Μουσική της Κωνσταντινούπολης και την Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μελοποιία.

Το μάθημα χωρίζεται σε 4 επίπεδα η ύλη των οποίων ενδεικτικά διαμορφώνεται ως εξής:

Α΄ επίπεδο(προκαταρκτικό): 

  • Εξοικείωση των μαθητών με το σύστημα του πενταγράμμου και της θεωρίας της δυτικής μουσικής.
  • Ανάγνωση πενταγράμμου και ανάλυση βασικού ρεπερτορίου συνθέσεων παραδοσιακής μουσικής.

Στοιχεία λαογραφίας:

  • α) ηχογεωλογικά τοπία της παραδοσιακής μουσικής της Ελλάδας
  • β) τα είδη του παραδοσιακού τραγουδιού
  • γ) οι παραδοσιακές ορχήστρες «ζυγιές»
  • δ) στοιχεία ρυθμολογίας (εισαγωγή στους παραδοσιακούς ρυθμούς-χορούς)

Β΄ επίπεδο:

Εισαγωγή στην θεωρία της τροπικής μουσικής

  • Μικροδιαστήματα στον τόνο
  • Αλλοιώσεις μικροδιαστημάτων
  • Βασικά και δευτερεύοντα 3χορδα-4χορδα-5χορδα
  • Τα γένη των τρόπων
  • Βασικοί τρόποι (Ραστ, Ουσάκ, Χουσεϊνί, Χιτζάζ, Ουζάλ, Χιτζάζ Χουμαγιούν, Ζιργκιουλελί Χιτζάζ, Μπουσελίκ, Τσαργκιάχ, Κιουρντί)
  • Θεωρητική προσέγγιση- ανάλυση και ερμηνεία ρεπερτορίου
  • Εξοικείωση με ακουστικά παραδείγματα και αναγνώριση των τρόπων σε αυτά.

Γ΄ επίπεδο:

Διδασκαλία των «Σύνθετων» ή «Μικτών» τρόπων.

  • (Μπεγιάτι, Σεγκιάχ, Μουστεάρ, Εβίτζ, Ιράκ, Σαμπάχ, Μπεστενιγκιάρ, Σουζινάκ, Καρτσιγιάρ, Νεβά, Νιχαβέντ, Νικρίζ, Νεβεσέρ, Ατζέμ, Ατζέμ Κιουνρντι)
  • Θεωρητική προσέγγιση- ανάλυση και ερμηνεία ρεπερτορίου.
  • Εξοικείωση με ακουστικά παραδείγματα και αναγνώριση των τρόπων σε αυτά.

Δ΄ επίπεδο:

Διδασκαλία των «Μεταφερμένων» τρόπων.

  • (Ατζέμ Ασιράν, Φεραχφεζά, Φεραχνάκ, Χιτζασκάρ, Κιουρντιλί Χιτζασκάρ, Εβίτζαρα, Σεντ αραμπάν)
  • Θεωρητική προσέγγιση-ανάλυση και ερμηνεία ρεπερτορίου.
  • Εξοικείωση με ακουστικά παραδείγματα και αναγνώριση των τρόπων σε αυτά.

Διδάσκων: Αχιλλέας Τίγκας

Ο Αχιλλέας- Απόστολος Τίγκας γεννήθηκε στο Βόλο το 1984. Από πολύ μικρή ηλικία ξεκίνησε σπουδές στην κλασική ευρωπαϊκή και στη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική. Είναι πτυχιούχος Βυζαντινής μουσικής του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης και πτυχιούχος Αρμονίας του Μακεδονικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Είναι απόφοιτος του τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, κατεύθυνση παραδοσιακής μουσικής, ειδίκευση νέυ. Μεταπτυχιακές σπουδές πραγματοποίησε στο Istanbul Technical University, τμήμα Μ.Ι.Α.Μ. (Center for Advanced Studies in Music) με ειδίκευση στην ερμηνεία της οθωμανικής μουσικής στο νέυ και διδάσκοντα τον περίφημο δεξιοτέχνη νεϋζέν Dr. Suleyman Erguner. Από την άνοιξη του 2014 είναι υποψήφιος διδάκτωρ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, τμήμα Μουσικών σπουδών, τομέας Βυζαντινής μουσικολογίας. Μελετά στη διατριβή του τα στοιχεία εκείνα της οθωμανικής μουσικής που ενυπάρχουν στη μεταβυζαντινή μελοποιία και την όσμωση μεταξύ των μουσικών συστημάτων των μακάμ και των βυζαντινών ήχων. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος πολλών μουσικών σχημάτων, («Μέλπις», «Περάπολις», «ΕΟ», « Mounajat», «EBED trio») που έχουν ως στόχο, την μελέτη, ερμηνεία και διάδοση της μουσικής παράδοσης της Ελλάδας και της Μικράς Ασίας αλλά και τη γεφύρωση των πολιτισμών και των μουσικών παραδόσεων της Μεσογείου. Συμμετέχει για αυτό το σκοπό σε πληθώρα συναυλιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό με καταξιωμένους μουσικούς από την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου όπως οι : Sumru Agiruruyen (Τουρκία), Lamia Bedioui (Τυνησία), Ziad Razab (Συρία), Efren Lopez Sanz (Ισπανία).